Trending: #HetVakNederlands

Fuck de canon 2“Het vak Nederlands moet op schop” is niet alleen de titel van een manifest dat door Theo Witte, een van de invloedrijkste publicisten over datzelfde vak, in Groningen op de Dag van Taal Kunst en Cultuur werd gepresenteerd, maar ook de essentie van de discussie die afgelopen dagen losbarstte na een column van Christiaan Weijts met de titel “De boekenlijst is misdadig, fuck de canon”. De social media stonden er bol er van en in de besloten groepen op FB rolden voor- en tegenstanders van de ‘stelling’ over elkaar heen. Ook ik mengde me in de discussie en trof daar diverse opponenten. Uiteindelijk concludeerden we dat we eigenlijk veel meer deelden dan dat we van elkaar verschilden in onze mening over wat er met het vak aan de hand was.

Toen ik, ver terug in de vorige eeuw, Nederlands studeerde dacht een aantal (wetenschappelijk) docenten er vast goed aan te doen: binnen het vak waren literatuurgeschiedenis en ook de canon speerpunten, leesplezier was (is?) van ondergeschikt belang. Het heeft niet veel geholpen… Ik ben zelfs overgestapt naar psycholinguïstiek omdat ik dan tenminste geen poëzie tot vier lagen achter de komma hoefde te analyseren of me hoefde te verdiepen in Taalbeheersing (heet dat tegenwoordig nog zo?). Ik denk dat ik het Nederlands vrij redelijk beheers, maar mijn brede belangstelling voor de Nederlandse letteren heb ik niet te danken aan de opleiding Neerlandistiek. Eerder aan een VO-docent Nederlands die herkende dat zijn leerling graag alles van de Vlaamse magisch-realistische schrijvers las en er daarna, tijdens het examen, diep op inging. En die “andere doelen”? Die kwamen daarna als vanzelf. Datzelfde zag ik overigens bij een van onze jongens die heel gemakkelijk wiskunde en natuurkunde tot zich nam, maar dan weer net niet het boekje van zijn docent volgde. Via het HBO is hij in het WO terecht gekomen en is hij een jaar of vijf geleden cum laude afgestudeerd. Ergo, zoals mediathecaris Tilly Osinga het in de discussie ook al stelde: “literaire competentie en leesplezier hoeven elkaar niet uit sluiten”. Maar leesplezier (en dus leesmotivatie) wordt wel vaak vergeten of overgeslagen onder het mom van: “het hoeft niet leuk te zijn”. Mijn stelling is dat het wél leuk moet zijn. Pas dan neem je ze mee en kun je ze bijna alles aanreiken en leren wat jijzelf ook belangrijk vindt.

Terug naar de actualiteit!
De hashtag #kominverzet was hier heel goed van toepassing geweest, ware het niet dat een peroxide politicus die hashtag al had geconfisqueerd! Ja, het was na die column wel een voorspelbare reactie van veel docenten. Natúúrlijk hebben zij het beste met hun leerlingen voor. Dus dacht ik “OK, spartel even tegen, het was ook een lekker eenzijdige column, zoals columns overigens ook horen te zijn…”. Nu ben ik zelf geen docent, maar ik kom wel op veel scholen en zie en hoor dat nog heel veel docenten met diezelfde titels van diezelfde canon en dezelfde vier kantjes van die leeslijst van die gymnasiumleerling uit Weijts’ column aankomen. Ook in 2016. Ik kom nog heel wat docenten tegen die niet verder denken dan ‘lezenvoordelijst.nl’ (overigens ook van Theo Witte) en hun leerlingen met dat kluitje het riet insturen. En ik kom helaas nog heel wat leerlingen tegen die net zo beteuterd kijken als die gymnasiumleerling (en dan heb ik het nog niet over leerlingen uit havo 4 of VMBO 3). “Leve een goede mediathecaris”, denk ik dan… De terreur van ‘de’ lijst bestaat dus nog steeds en het is te hopen dat steeds meer docenten zich realiseren dat zij als belangrijkste bemiddelaar een cruciale rol spelen bij leesmotivatie en leesplezier.

De lezer is niet dood
De lezer is niet dood 2Behalve reaguren op social media heb ik daarom nog even wat toegevoegd aan de discussie: lees het schotschrift van Alex Boogers, “De lezer is niet dood” (slechts 5 euro in de boekhandel…). Lieve docenten, neem de moeite om die 50 pagina’s van Alex te lezen (over ‘De docent als een vonk waarmee hij het licht in een leerling kan aansteken.’) en schaf daarna voor de mediatheek het hele oeuvre van Alex aan om jouw leerlingen te boeien met eigentijdse literatuur. Of nog beter: nodig hem uit om op school te komen praten over literatuur en lezen, over jongeren die wel willen lezen en over docenten die hen de weg kunnen wijzen!

Alex 3
Lees het manifest via ‘Neder-L’, Elektronisch tijdschrift voor de neerlandistiek sinds 1992.

En omdat ik het toch niet kan laten: lees op De Leesfabriek wat jongeren zelf vinden van Alex’ boeken! Vrijwel alle boeken van Boogers zijn daar besproken :-)

Geplaatst in Boekhandel, De Leesfabriek, Jongerenliteratuur, Voortgezet onderwijs | Getagged , , , , , , | Een reactie plaatsen

Themaboeken bij je eigen praktijkl

Midden in de Kinderboekenweek zat ik bij de 20102015 003tandarts. Soms moet dat even gebeuren, maar bij mijn tandarts is dat geen straf. Je mond valt vanzelf open bij het zien van de fantastische keuze aan kinderboeken die hij verzameld heeft. Kinderboeken over tanden, over poetsen, over de tandarts… Daarom maakte ik een kort filmpje over het waarom van dit prachtige behang. Of zou het toch meer dan puur behang zijn? Natuurlijk is het meer. Hans Beukers vertelt het u zelf!

En inmiddels zijn er weer wat nieuwe boeken die tandarts Hans aan zijn verzameling kan toevoegen. Voor de jongsten is er een uiterst simpel maar effectief boekje van Uitgeverij Veltman: “Hoe poets ik mijn tanden?”, inclusief een borstel en een ‘gebitje’met kartonnen tandjes om echt te kunnen oefenen. Dan is er een ‘schools’boekje over het nut van tandenpoetsen van Uitgeverij Corona en verder nog een hilarisch verhaal voor kinderen vanaf een jaar of negen over “De waanzinnige tandarts” van de Engelse comedian David Walliams. Een uitgave van Clavis Uitgeverij. Succes verzekerd!

Hoe poets ik mijn tanden

Waarom moet ik

De waanzinnige tandarts

Geplaatst in Advies op maat, Boekhandel, Primair onderwijs, Uitgeverij | Een reactie plaatsen

Brands’ en Giphart’s keuze

Deze week kreeg ik van een mediatheekmedewerkster de vraag naar wat Nederlandse titels die juist voor 3e en 4e klas VWO-leerlingen interessant zouden zijn. “We willen ze tenslotte aan het lezen houden”. En dan liefst net een stap verder dan het gemiddelde jeugdboek of de zoveelste Young Adult roman. Natuurlijk wil ik op een ander moment graag een lans breken voor goede jeugdliteratuur op het voortgezet onderwijs (Hoera voor de Gouden Lijst!) of zelfs voor het toestaan van vertaalde boeken… maar deze vraag kwam echt voort uit de behoefte om bruikbaar materiaal in handen te hebben om in gesprek te gaan met docenten van haar school. Wat kunnen we ze laten lezen dat de goedkeuring van veel docenten wegdraagt, wat sluit aan bij de belangstellingssfeer van de jongeren, wat heeft voldoende kwaliteit om met voorrang op DE lijst te mogen? Het treft dat er afgelopen maand een mooi overzicht verscheen van de hand van Wim Brands. “De Nederlandse literatuur van de 21ste eeuw, de nieuwe schrijvers van het nieuwe millenium”, samengesteld door Wim en Nicci Brands, inderdaad vader en dochter. Behalve de bundel van Wim Brands kan ik jullie ook nog aanraden “De Nederlandse coming-of-age Literatuur in 100 verhalen”. Verzameld door Ronald Giphart, verscheen deze bundel een jaartje geleden bij Prometheus. Niet alles is echt recent, maar ook de meeste titels uit deze tweede bundel zijn zeker interessant voor 3 en 4e klas VWO-leerlingen. En natuurlijk kan ik alleen maar benadrukken dat iedereen eerst zelf ook wat titels van deze (of andere) lijsten zelf leest.

Min of meer recent verschenen boeken, die geschikt zijn voor 3 en 4 VWO (en 4 HAVO)

Frank Gunning – Meisje van glasDe Nederlandse Literatuur Brands
Leon Verdonschot – Alles van elkaar
Dimitri Verhulst – Kaddisj voor een kut
Ernest van der Kwast – De ijsmakers
Myrthe van de Meer – PAAZ / Kalf / Up
Nina Polak – We zullen niet te pletter slaan
Ralph Mohren – Tonic
Anna Drijver – Ei
Jaap Robben – Birk
Peter Terrin – Monte Carlo
Martine de Jong – De mannen van Raan
Alex Boogers – Alleen met de goden (wel erg dik!)
Johan Faber – De veteraan
Geertje Kindermans – De lieve vrede
Ronald Giphart – Harem
Marita de Sterck – Valavond (Vlaams !)De mannen van Raan
Els Beerten – Een mens is genoeg (Vlaams !)
Peter Zantingh – De eerste maandag van de maand
Anuar – Op zoek naar mijn voorhuid
Elke Geurts – De weg naar zee
Toine Heijmans – Pristina
Esma Linneman – Muse
Gerwin van de Werf – Luchtvissers

Nog meer voor 3 en 4 VWO, boeken en auteurs gedeeltelijk gekozen uit de bundel van Wim Brands
(laat de docenten de door Brands en Giphart gekozen fragmenten lezen !!)

Walter van den Berg – Van dode mannen win je nietGiphart Coming of age
Bernlef – Een onschuldig meisje
Hanna Bervoets – Alles wat er was / Efter
Thijs de Boer – Ketamine
Emma Curvers – Iedereen kan schilderen
Anne van den Dool – Achterland
Wilma Geldof – Elke dag een druppel gif
Esther Gerritsen – Roxy
Toine Heijmans – Op zee
Philip Huff – Niemand in de stad
Auke Hulst – Kinderen van het ruige land / Slaap zacht, Johnny Idaho
Eva Kelder – Het leek stiller dan het was
Renee Kelder – De parttime-junkie
Shira Keller – M.
Barry Smit – Om het nu
Christine Otten – Rafael La Superba
Job Breemer ter Steege – De dolfijnen
Auke van Stralen – Tankstelle
Vroukje Tuinman – De rouwclub

Boeken die net wat moeilijker zijn, voor 5 en 6 VWO en 5 HAVO, ook weer gedeeltelijk uit de bundel van Brands

Erik Jan Harmens – Hallo muur
Nina Weijers – De consequenties
Kees van Beijnum – De offers
Gustaaf Peek – Godin, Held
Sander Kollaard – Stadium IV
Renate Dorrestein – Weerwater
Annelies Verbeke – Dertig dagen
Bregje Hofstede – De hemel boven Parijs Boy
Philip Huff – Boek van de doden
Bertram Koeleman – De huisvriend
Thomas Lieske – Door de waterspiegel
Hanna Loontjes – Misschien wel niet
Renee van Marissing – Strak blauw
Jan van Mersbergen – Naar de overkant van de nacht
Hannah van Munster – Onder de dreven
Naomi Perquin Boekwijt – Hoogvlakte
Yves Petry – Liefde bij wijze van spreken
Ilja Leonard Pfeiffer – La Superba
Anton Valens – Het boek Ont
Wytske Versteeg – Boy
Christiaan Weijts – Art. 258b. / De linkshandigen

Geplaatst in Bibliotheek, Jongerenliteratuur, Voortgezet onderwijs | Getagged , , , , , | Een reactie plaatsen

Slimme leestips voor jongeren vanaf een jaar of 15

Allemaal klaar met je school(werk), de laatste examens gedaan, al dan niet geslaagd, maar wel toe aan een tijdje relatieve rust? Dan snak je natuurlijk naar zon of zee of strand… maar wel altijd een stapeltje lekkere boeken die niks met school te maken hebben. Al blijft het natuurlijk leuk als dat boek uiteindelijk wel te gebruiken is voor de een of andere lijst, of zinvol blijkt te zijn voor een latere school/studieopdracht. ‘Efficiëntie’ is een concept dat niet alleen bruikbaar is door mensen die groter zijn gegroeid, maar zéker ook voor jongeren die altijd tijd tekort komen om al die leuke, spannende, romantische, sportieve en culturele activiteiten te combineren. In het kader van de efficiëntie geef ik hier daarom meer dan 20 tips voor lekker lezen. Wil je iets meer weten over de titel van jouw voorkeur? Een aantal van deze boeken is al gerecenseerd door de Zomerlezen jongeren van De Leesfabriek, of de recensies staan op de rol om gepubliceerd te worden. Wanneer er nog geen link aan de leestip van jouw keuze vastzit, gaat die in de loop van de komende weken alsnog verbonden worden, zodra er tenminste een recensie gepubliceerd is. Ook de jongeren van de Leesfabriek hebben namelijk vakantie…

En als jij zo ongeveer tussen de 15 en 25 jaar bent en óók graag leest… dan wil je misschien ook meelezen en meeschrijven aan recensies om je leesplezier te delen met andere jongeren. Reageer dan door een mailtje te sturen naar info@deleesfabriek.nl of info@deleesfabriek.be. Dan nemen wij z.s.m. contact met jou op.

Birk – Jaap Robben – Uitgeverij de Geus
Boy – Wietske Versteeg – Uitgeverij Prometheus
Dagpauwoog – Eva Meijer – Uitgeverij Cossee
De afvallige – Jan van Aken – Uitgeverij Querido
De consequenties – Nina Weijers – Uitgeverij Atlas Contact
De dolfijnen – Job Breemer ter Steege – Uitgeverij Passage
De huisvriend – Bertram Koeleman – Uitgeverij Atlas Contact
De man van je leven – Arthur Japin – Uitgeverij Arbeiderspers
De nacht van Lolita – Rob Waumans – Uitgeverij Atlas Contact
De parttime junkie – Renée Kelder – Uitgeverij Prometheus
De poolster – Anna Chojnacka – Uitgeverij Luitingh Sijthoff
Feest van het begin – Joke van Leeuwen – Uitgeverij Querido
Het land 32 – Daan Heerma van Voss – Uitgeverij De Bezige Bij
Het leek stiller dan het was – Eva Kelder – Uitgeverij Meulenhoff
Hotel Vertigo – Kees ’t Hart – Uitgeverij Querido
Kalf – Myrthe van de Meer – Uitgeverij The House of Books
La Superba – Ilja Leonard Pfeiffer – Uitgeverij Arbeiderspers
Leeuwenstrijd – Thomas van Aalten – Uitgeverij Nieuw Amsterdam
Luchtvissers – Gerwin van de Werf – Uitgeverij Atlas Contact
Monte Carlo – Peter Terrin – Uitgeverij De Bezige Bij
Pristina – Toine Heijmans – Uitgeverij Atlas Contact
Tankstelle – Auke van Stralen – Uitgeverij Nieuw Amsterdam
Tilt – Michiel Stroink – Uitgeverij Meulenhoff
We zullen niet te pletter slaan – Nina Polak – Uitgeverij Prometheus

Het leek stillerCON_VanDerWerf_08.inddPristina

Geplaatst in Advies op maat, Bibliotheek, Boekhandel, De Leesfabriek, Jongerenliteratuur, Voortgezet onderwijs | Getagged , , , , , , | Een reactie plaatsen

De Jonge Jury Lijst, maar dan echt voor VMBO leerlingen

Na zo ongeveer vijftien jaar was het tijd voor iets anders, vond de organisatie van De Jonge Jury. De selectie (en nog zo wat andere dingen) moest anders… Fair enough. Vernieuwing mag best, niets op tegen als het tenminste een zinvolle wijziging is die een beter resultaat oplevert. Voor mij kwam er zo een eind aan bijna tien jaar tijdens welke ik betrokken was bij de selectie van de kerntitels. Ik ben namelijk niet ingegaan op de uitnodiging om deel te nemen aan de nieuwe selectie omdat ik geen vertrouwen had in een goed eindresultaat van de gevolgde procedure.

Er werd een nieuwe doelgroep geformuleerd: de lijst JJ
moest vooral bruikbaar zijn voor VMBO leerlingen. De selectieprocedure moest dus 20 titels opleveren die meer afgestemd zou zijn op de 60% leerlingen van het Nederlandse voortgezet onderwijs die het VMBO bevolken. Aan 20 experts werd gevraagd om een boekentip, geen bestseller, liefst een nieuw boek, eventueel van een wat minder bekende auteur. Deze vraag leverde dus een lijst op met 20 boeken. Een lijst met bijzondere boeken, zeker. Maar ook een lijst waarin, eerlijk gezegd, niet erg veel terug te vinden is voor leerlingen uit het VMBO. Ik tel 5 boeken die ik inderdaad zelf zou meenemen naar het VMBO. Daarnaast zie ik echter vijf Griffel-boeken (PO) en zes Gouden Lijstboeken. Daarnaast nog eens vier boeken die de afgelopen jaren zeker niet voor het VMBO zouden zijn uitgezocht. Twintig titels kortom, die geen recht doen aan de doelstelling: een lijst die VOORAL bruikbaar is voor het VMBO.

Natuurlijk heeft dat niets met de 20 experts te maken. Ik loop weg met de jeugdige bevlogenheid van Jolanda, ik heb veel respect voor de eigenzinnigheid van Pjotr, ik ben dol op Inge’s enthousiasme en dat van Wim en Jaap en Aukje en … Ik ken ze (bijna) allemaal en ik weet dat ze kundig en betrokken zijn. Maar dat maakt deze lijst van 20 kerntitels nog niet geschikt voor vooral VMBO leerlingen. Ter info: volgens de organisatie wordt de lijst in januari nog aangevuld met de 5 nominaties voor de Gouden Lijst, alsmede met tips van een speciaal Jonge Jury jongerenpanel.

De ‘oude’ selectiecommissie was al jaren burgerlijk ongehoorzaam… Wij stelden elke keer 20 schaduwtitels voor, náást de eigenlijke 20 kerntitels, keurig verdeeld over de leerjaren en de verschillende niveaus, beantwoordend aan de criteria die Stichting Lezen opstelde.

Een beetje burgerlijke ongehoorzaamheid laat ik mij ook nu niet ontzeggen. Daarom hier mijn lijst met twintig titels, met tenminste 60 % “VMBO titels”. Er is natuurlijk een heleboel aan te merken op deze lijst. Dat komt omdat ik deze lijst helemaal zelf heb gemaakt, zónder de pittige discussies met de andere commissieleden, die altijd vooraf gingen aan het bekend maken van de lijsten met kerntitels van de afgelopen jaren…
Enfin, doe ermee wat je goeddunkt, op z’n minst hebben de jongens en meisjes op het VMBO het komende jaar méér keuze. Ter meerdere eer en glorie van een mooi en zinvol leesbevorderingsproject, want dat blijft het.

Billy – Phil Earl – Uitgeverij Callenbach – 2013
Boy Nobody – Allen Zadoff – Clavis Uitgeverij – 2013
Casablanca girl – Gonneke Huizing – Uitgeverij Holland – 2013
Dat stomme boek – Tiny Fisscher – Uitgeverij Holkema & Warendorf – 2013
Echt spel – Caja Cazemier – Uitgeverij Ploegsma – 2013
Eruit! – Marion van de Coolwijk – Uitgeverij De Fontein – 2014
Examendeal – Margje Woodrow – Uitgeverij Gottmer – 2014
Gladiator – zoon van Spartacus – Simon Scarrow – Gottmer – 2013
Het midden van nergens – Yvonne Deinert – LetterRijn – 2014
Het universum tegen Alex Woods – Gavin Extence – Uitgeverij Prometheus – 2013
Keerzijde – Caja Cazemier en Martine Letterie – Uitgeverij Ploegsma – 2014
Lek – Jacobine de Brauw – Uitgeverij Querido – 2013
Love you, miss you – Corien Oranje – Uitgeverij Columbus – 2013
Promille – Helen Vreeswijk – Uitgeverij Manteau – 2013
Rafels van Rio – Gijs Wanders – Uitgeverij Lemniscaat – 2014
Stiefkind- Selma Noort – Uitgeverij Leopold – 2013
Truth or dare – Wieke van Oordt – Uitgeverij Leopold – 2013
Uit de schaduw – Uitgeverij Rom Molemaker – Uitgeverij Holland – 2014
Verdoofd – Cis Meijer – Uitgeverij De Fontein – 2014
Wat als… – Daniëlle Bakhuis – Uitgeverij Ploegsma – 2013

BillyExamendealrafels van rio

Geplaatst in Advies op maat, Bibliotheek, Boekhandel, Voortgezet onderwijs | Getagged , , , | Een reactie plaatsen

De week van de 20 titel lijsten

Aandacht voor leesbevordering is er te over, al kan het altijd beter en meer… Gelukkig is die aandacht er niet alleen in het primair onderwijs, maar tegenwoordig ook steeds meer in het voortgezet onderwijs. Er wordt hard gewerkt om zowel leerlingen als docenten in de breedte te interesseren voor Lezen. En het liefst kijken we dan naar Vrij Lezen. Want als íets goed werkt is het wel in vrijheid een tekst kunnen kiezen die de leerling zelf interesseert, die hij of zij ook echt kán lezen en die niet van boven wordt opgelegd omdat die tekst bv. het minimale (technisch/begrijpend lezen) niveau bevat. Daarom wil ik op deze plaats een lans breken voor de boeken die speciaal voor onze zwakste lezers worden gemaakt. Veelal wordt daar op neergekeken. “Geen echt verhaal”, “geen goede zinsconstructies”, “zo leren ze toch niks…” De denigrerende opmerkingen vliegen je om de oren als je een stapel boeken in je handen hebt waarvan het uitlezen op zich al een prestatie is voor een aantal jongens en meisjes in ons VO. de-jongen-die-vliegtuigen-jatteGingen we er maar zo mee om: een schouderklopje voor de leerlingen die zelfstandig zo’n boek weten uit te lezen en er best nog zo eentje lusten. Daarom hieronder bijna 30 titels, redelijk actueel, een enkeling, bv. van Hanna Bervoets, is zelfs nog niet eens verschenen. Ik geef wat voorbeelden van series en wat voorbeelden van nieuwe titels, een enkele ‘oude’. Via de websites van de betreffende uitgeverijen kunnen jullie nog veel meer vinden. Helaas zijn er een paar series niet meer verkrijgbaar in de boekwinkels, maar hopelijk wel te vinden via de bibliotheken. En hoewel niet helemaal nieuw is het boek van Elise Fontenaille, “De jongen die vliegtuigen jatte”, van Manteau uit 2011 een echte aanrader. Compleet met een website en een facebookpagina erbij…

Mirjam Eppinga De laatste rit Eenv. Comm. Flitsen 2013
Johan van Caeneghem In het donker Eenv. Comm. Flitsen 2013
Dee Phillips De Titanic Eenv. Comm. Heftige historie 2013
Dee Phillips De ontsnapping Eenv. Comm. Heftige historie 2013
Dee Phillips X-factor Eenv. Comm. Picture this 2010 – Uitverkocht
Dee Phillips Gedumpt! Eenv. Comm. Picture this 2010 – Uitverkocht
Spike T. Adams Rotschop NBD Biblion – Fast Lane 2012 – Uitverkocht
Spike T. Adams Racemonsters NBD Biblion – Fast Lane 2012 – Uitverkocht
Fenna de vries De finale Eenv. Comm. Boekenboeien 2013
Marian Hoefnagel Transfer Eenv. Comm. Boekenboeien 2013
Do van Ranst Eline wordt een ster Manteau – Wablieft 2010 – Uitverkocht
Sylvia Vanden Heede Kind vermist Manteau – Wablieft 2010 – Uitverkocht
Inge Bergh Moordgriet De Eenhoorn – Lekker lezen 2013
Marte Jongbloed Mijn zus is verdwenen Van Tricht – Troef reeks 2014
Marte Jongbloed Een tiener als moeder Van Tricht – Troef reeks 2013
Lis van der Geer Eva’s andere leven Van Tricht – Troef reeks 2014
Marian Hoefnagel Drama Eenv. Comm. Reality Reeks 2012
Marian Hoefnagel Doe normaal! Eenv. Comm. Reality Reeks 2012
Marian Hoefnagel Vakantie in Samara Eenv. Comm. Reality Reeks 2013
Catherine Johnson Messcherp Eenv. Comm. Schaduw-reeks 2012
Helen Bird Geen weg terug Eenv. Comm. Schaduw-reeks 2012
Annie van Gansewinkel Vreemdgaan Eenv. Comm. Thuisfront 2014
Annie van Gansewinkel Zat Eenv. Comm. Thuisfront 2010
Athur Conan Doyle Sherlock Holmes Eenv. Comm. Wereldverhalen 2014
Lieneke Dijkzeul De geur van regen Eenv. Comm. Misdadig 2014
Judith Visser Stuk Eenv. Comm. Misdadig 2013
Fayza Oum’Hamed De uitverkorene Eenv. Comm. Leeslicht 2013
Hanna Bervoets Lieve Céline Eenv. Comm. Leeslicht 2014

De laattse rit Stuk Vreemdgaan

Geplaatst in Bibliotheek, Boekhandel, Makkelijk lezen, Voortgezet onderwijs | Getagged , | Een reactie plaatsen

Hoe vrij mag vrij lezen zijn?

Gisteren stond ik in de Amsterdam Arena. Lezen Centraal 014Voor het eerst in mijn leven was ik in een voetbalstadion, en wát voor een. Ik was daar om een lezing te geven tijdens Lezen Centraal 2014 met als thema  “Jongens scoren met lezen!”, vandaar natuurlijk de locatie én mijn aanwezigheid…

In de ochtend werd het Vaders Voor Lezen elftal gepresenteerd, een uitstekende marketingtruc van De Leescoalitie. Daarbij werd benadrukt dat vaders hun jongens toch vooral lekkere, stoere boeken moeten voorlezen die ze liefst samen in de bibliotheek of boekhandel uitzoeken. Die vrije keuze kwam de rest van de dag nog een paar keer terug en daarbij ook de vraag of wat wij ‘vrij lezen’ vinden ook wel echt ‘vrij’ te noemen is.  Zo ook bij de lezing van Peter Zantingh. De jonge auteur van “Een uur en achttien minuten” vertelde  hoe hij als kind in een geletterd gezin, zich van een redelijk normaal lezend kind, via een jeugd met veel voetbal en feest, uiteindelijk ontwikkelde tot een regelmatige lezer, en nu dus zelfs auteur.

Peter vertelde over een schoolbezoek ergens in Noord Holland, waarbij alle leerlingen van de betreffende klas zijn boek hadden gelezen. Heel fijn voor de auteur, 25 of 30 leerlingen, allemaal met jouw boek in de hand. En ook voor de leerlingen zeer zinvol, want het podium van het boek is precies zo’n dorp in Noord Holland met niet veel meer dan een voetbalclub, een snackbar en de jaarlijkse kermis. Dubbel zinvol zelfs, want de thema’s van het boek, rouwverwerking en verlies, liggen daar in Noord Holland voor het oprapen bij het ongekend hoge suïcidepercentage onder jongeren.

Los van de vraag hoe gemotiveerd de leerlingen wel of niet aan het boek begonnen kwam de vraag uit de publiek hoe ‘vrij’ de leerlingen waren geweest in hun keuze van dit boek. Dit werd fijn geïllustreerd door Peter zelf die even inzoomde op een van de leerlingen die het boek op z’n kop vasthield tijdens een groepsfoto! “Dit had ik zelf kunnen zijn, 12 jaar geleden, de leukste van de klas…”.  Hoe zinvol deze leesactiviteit ook is, een echte vrije keuze kon je dit niet noemen was de conclusie van het publiek.

Op het Vathorst College in Amersfoort pakken we dit als volgt aan: alle 4e klassen lezen een boek rondom hetzelfde thema. Het thema van dit voorjaar is ‘rouwverwerking, verlies, afscheid’. De docenten kiezen allereerst vier tot zes boeken die ze presenteren aan hun eigen klas. Het gaat daarbij om de volgende titels:Een uur en achttien minuten

Peter Zantingh, Een uur en achttien minuten
Jan van Mersbergen, De macht over het stuur,
Deniz Kuypers, Dagen zonder Dulci,
Maurits de Bruijn, Broer,
Sidney Vollmer, Alles ruikt naar chocola,
Steef van Gorkum, De twee jaar nadat.

Daarnaast kregen de leerlingen een lijst met meer dan 20 aanvullende, actuele, titels. Titels die niet in de canon staan, die niet zijn ingedeeld door www.lezenvoordelijst.nl , maar titels van actieve,  meest jonge,  tot de verbeelding sprekende auteurs.  En ook hier kun je de vraag stellen of dit wel een ‘vrije’ keuze oplevert, een kleine 30 boeken over hetzelfde thema. Misschien willen de leerlingen helemaal niet lezen over rouw… hoe actueel de boeken of hoe aansprekend de auteurs ook zijn? Wat het wél oplevert gaan we vastleggen. Volgende week vinden er groepsgesprekjes plaats en een dag later wordt een aantal leerlingen geïnterviewd door twee redacteuren van De Leesfabriek. Kijken wat dat oplevert? Binnenkort in dit theater!

Geplaatst in Advies op maat, De Leesfabriek, Jongerenliteratuur, Voortgezet onderwijs | Getagged , , , , | Een reactie plaatsen

Vaders voor Lezen

Iedereen kent het fenomeen dat mama’s (en oma’s) veel meer voorlezen dan papa’s (en opa’s). Behalve dan in een klein percentage ( 8%) van de gezinnen waar -veelal jonge- vaders méér voorlezen dan hun ega. Een ervan is Stefan Wijnberg die in zijn blog op Papa Pent van 14 december j.l. vertelt over het voorlezen aan zijn kinderen en zijn collega-papa’s een hart onder de riem steekt met maar liefst 25 voorleestips. Je kunt je afvragen of dat niet wat al te veel is…

Maar moeders lezen gemiddeld genomen dus veel vakerVaders_def voor dan vaders. Daarom is er een nieuwe campagne gestart met als slogan ‘Vaders Voor Lezen’.  Wanneer we onze kinderen elke dag een kwartier voorlezen dan resulteert dat in een sterk vergrootte woordenschat van 1000 woorden per jaar extra. Opmerkelijk is dat de sociaal-economische status van het gezin waarin wordt voorgelezen helemaal niet uitmaakt. Alle kinderen profiteren er evenveel van en bovendien is het een verworvenheid die kinderen die niet voorgelezen worden nooit meer inhalen! Lees de betreffende pagina’s op leesmonitor.nl er maar eens op na en je bent extra gemotiveerd om wakker te blijven bij het voorlezen van wéér het zelfde prentenboek aan je eigen kinderen…

Met voorlezen kun je niet vroeg genoeg beginnen. De woordenschat en taalontwikkeling van je kind kun je vanaf het allervroegste begin stimuleren. Mini-boekjes pakken en weggooien, stoffen boekjes in je mond stoppen, knisperboekjes fijnknijpen… en natuurlijk plaatjes kijken! Dat laatste kan al vanaf ongeveer 9 maanden, neem je kind op schoot begin samen de plaatjes te bekijken, wijs iets aan, imiteer een dierengeluid en ontdek samen waar je kind het beste op reageert. Pak dat op en borduur daarop verder. Je kunt eigenlijk al heel snel kleine prentenboeken bekijken,  liedjes zingen en ritmisch rijmpjes opzeggen. Je merkt snel genoeg wanneer kinderen méér willen lezen, een ander verhaal willen horen of juist steeds weer dat ene verhaal kiezen. En tsja, dat hoort er ook bij: herhaling, steeds weer! Natuurlijk kun je ook zelf een verhaal verzinnen of naast de prentenboeken ook echte verhalen gaan voorlezen. Er is wereld aan keuze in de (kinder)boekhandel en natuurlijk bij de bibliotheken te vinden.

Het boek waar je op dit moment over struikelt is “Krrr…okodil”. Het boek is uitgekozen als best bruikbare boek om samen met kinderen leesplezier te ontdekken en door te kunnen praten over wat er allemaal in de het boek gebeurt. In het volgende filmpje laat Jan Verbart van de bibliotheek in Breda zien hoe je met eenvoudige middelen veel reacties bij al heel jonge kinderen kunt losmaken.

Voorleestips Jan Verbart

En als je geen geduld genoeg hebt om hetVoorleesplaatje
filmpje helemaal uit te kijken… dan heb ik hier nog een aantal tips die ik vond op een oude boekenlegger die de CPNB ooit maakte. Bovendien een lijstje met tips voor prentenboeken en voorleesverhalen, voorzien van leeftijden voor een echte quick-start! Natuurlijk zijn dat in dit geval boekentips met stoere verhalen die papa’s gráág zullen voorlezen, en wie weet zijn er ook enkele mama’s en oma’s die van piraten draken houden.

Vijf Gouden Voorleestips voor… iederéén !!!
• Lees voor uit een prentenboek dat u zelf ook leuk vindt,
• Kies boeken die aansluiten bij wat uw kinderen meemaken,
• Zorg dat uw kinderen goed mee kunnen kijken,
• Praat over het verhaaltje na en verzin er samen van alles bij,
• Een boek meer dan één keer voorlezen mag.

PRENTENBOEKEN
Boer Boris, Ted van Lieshout, 2+
Mijn pappa, Guido van Genechten, 2+
Waar is de taart?, Thé Tjong Khing, 3+
Ik lust wel een kindje, Sylviane Donio, 3+
Aadje Piraatje, Marjet Huiberts, 3+
Met papa mee, Arend van Dam, 3+
De Moedhoed, Lida Dijkstra, 3+
Superbeesje onderweg, Guido Genechten, 3+
De Gruffalo, Julia Donaldson, 3+
Agent en Boef, Tjibbe Veldkamp, 3+
Tim op de Tegels, Tjibbe Veldkamp, 4+
De wegpiraat, Julia Donaldson, 4+
Broertje ruilen, Jan Ormerod, 4+
Temmer Tom, Tjibbe Veldkamp, 4+
De coole cowboy, Tjibbe Veldkamp, 4+
De vijf brandweermannetjes, 4+
Billy de kip, Marcel van Driel, 4+
Waar is de draak?, Richard Hook, 4+
Spacey zoekt zijn planeet, Govert Schilling, 4+
De held van alle helden, Mark Haayema, 4+
Tim en de boot, , Harmen van Straaten, 4+
Het dierenelftal van Milan, Gerard Gemert, 4+
Max en de maximonsters, Maurice Sendak, 4+
Poten omhoog!, Catharina Valckx, 4+
Billy en de indiaan, Catharina Valckx, 4+
Wessel van Texel, Erik van Os, 4+
Kapitein Sladrop, Korky Paul, 4+

VERHALEN
Allemaal onzin, Paul van Loon, 4+
Het grote boek van Robin, Sjoerd Kuyper, 4+
Ridders, dino’s en piraten, 5+
Wolf en Hond-serie, Sylvia van den Heede, 6+
Ellie en Nellie-serie, Rindert Kromhout, 6+
De kleine kapitein, Paul Biegel, 6+
De klas van Daan, René van der Velde, 6+
Het Sleutelkruid van Paul Biegel, 6+
Keizer, Koos Meinderts, 6+
Mijn vader, Toon Tellegen, 6+
Kapitein Kwadraat, Peter Smit, 7+
Daantje de Wereldkampioen, Roald Dahl, 7+
Piraten van hiernaast, Reggie Naus, 7+
Vlo en Stiekel, Pieter Koolwijk, 7+
Super Jan, Harmen van Straaten, 7+
De vindeling , Stefan Boonen, 7+
Mijn hamster is een spion, Dave Low, 8+
Dr. Proktors schetenpoeder, Jo Nesbo, 8+
Olivier en de dwaaleilanden, Philip Reeve, 8+
Toen kwam Sam, Edward v/d Vendel, 8+
Raadsels van Sam, Edward v/d Vendel, 8+
Superhelp, Benny Lindelauf, 8+
Schaduw v Zwarterik, Henk Hardeman, 8+
Oma Boef, David Williams, 8+
Red mijn hond, Anna Woltz, 9+
De zevensprong, Tonke Dragt, 9+

Geplaatst in Bibliotheek, Boekhandel, Primair onderwijs, Voorschoolse taalontwikkeling | Een reactie plaatsen

Blij met 0.353

Het zal wel selectieve perceptie zijn, maar de laatste weken kom ik ze steeds tegen: onderzoeksresultaten over lezende jongeren vanaf een jaar of 15. En omdat ik nou eenmaal meer van de taal dan van het rekenen ben heb ik even wat tijd nodig gehad om het goed tot me te laten doordringen… Ik word heel blij van deze cijfers. Vooral van 0.353, maar daarover later meer. Drie onderzoeken bereikten de (social) media, en bij deze ook U!

Voxburner thema-onderzoek, 18 oktober
Het Engelse jongerenmarketing bureau Voxburner onderzocht in september en oktober van dit jaar de voorkeuren voor fysieke producten versus digitale content van meer dan 1400 (!) jongeren tussen 16 en 24 jaar.
62 % van de jongeren geeft de voorkeur aan gedrukte boeken boven ebooks. De twee belangrijkste redenen voor deze voorkeur zijn dat zij vinden dat een boek waar voor hun geld biedt, en dat gedrukte boeken een emotionele waarde voor hen vertegenwoordigen. Kwalitatieve elementen zijn verder: verzamelen, geur en een gevulde boekenplank. Boekenbezit blijkt voor veel jongeren veel meer een statussymbool te zijn dan velen denken. “Je kunt niet zien wat iemand op zijn Kindle gelezen heeft” . The Guardian publicatie van 25 november jl. vatte het materiaal samen van het Voxburner onderzoek.

GFK boekenbranchemeting, medio november
GfK Intomart voerde in opdracht van de KVB een boekenbranchemeting (26/2013) uit met als thema het kopen, lezen en lenen van boeken onder 975 jongeren tussen de 14 en 25 jaar. Een belangrijke conclusie van het onderzoek is dat de leesfrequentie in de vrije tijd van jongeren afneemt na 15 jaar en pas na hun 20ste weer toeneemt. De belangrijkste conclusie lijkt echter te zijn dat maar liefst 62 procent boeken lezen een leuke vrijetijdsbesteding vindt. Parallel aan de eerste constatering is het wel zo dat dat toeneemt met het ouder worden; jongeren van 21 tot 25 jaar vinden lezen significant leuker dan jongeren van 14-20 jaar.

Andere gegevens die het onderzoek opleverde zijn bv.
– 67% leest alleen/het liefst van papier,
– 72% kan zich goed inleven,
– 54% leest wel eens een boek voor de tweede keer,
– 87% ziet een van de ouders wel eens lezen,
– 84% wordt door school met boeken in aanraking gebracht,
– 82% bezoekt tenminste een keer per maand de mediatheek of bibliotheek,
– 40% van de jongeren kiezen hun boek zelf uit,
– 36% krijgt advies van moeder en 31 % van hun vriend(innen),
– tegen 9% van een docent, 7% van een boekverkoper
en slechts 4% van een bibliotheekmedewerker,
– 58% praat onderling wel eens over boeken,
– Boekhandelsbezoek groeit van 30% (14-15 jarigen) naar 43% (21-25 jarigen),
– Zelfstandig boekenaanschaf groeit van 34% naar 80%,
– Bibliotheeklidmaatschap neemt drastisch af van 85% naar 15%…
– 20% gebruikt wel eens een bibliotheekpas van een ander om boeken te lenen…

Door de bank genomen lijkt het heel redelijk gesteld met koop-, leen- en leesgedrag onder jongeren vanaf 14 jaar. Maar in het onderzoek vinden we geen antwoord op de vraag óf en hoe fijn ze het werkelijk vinden om echt ‘vrij’ te lezen, en ook geeft het onderzoek geen antwoord op de vraag waarom er zo’n terugval plaatsvindt tussen de 15 en 20, noch een verklaring van de toename in belangstelling voor boeken vanaf hun 20ste. Daar heb ik natuurlijk mijn ideeën over, maar die kent u zo langzamerhand wel.

(Grappig vind ik wel dat bij de vraag naar de bekendheid van boeken websites voor deze jongeren De Leesfabriek óók genoemd werd, 13 % heeft de website weleens bezocht of tenminste ervan gehoord. En dat ondanks het feit dat het nog steeds een kleine blogsite is die alleen omhoog gehouden wordt door de redactie en een groepje enthousiaste bloggers. Wat zou het mooi zijn als we daar eens substantiële steun voor zouden krijgen…)

Stephen Krashen congres lezing, 20 november
Op het jubileumcongres van Stichting Lezen (25 jaar! Gefeliciteerd!) sprak Stephen Krashen over het belang van vrij lezen voor de taalontwikkeling en de leesmotivatie van kinderen.

‘Reading for pleasure is the most powerful tool we have in language education. It is the only path there is in reaching higher levels of literacy, it is the source of increasing our reading ability, our vocabulary, spelling, the ability to handle complex grammar and to write comprehensively. We never had such good evidence from research that libraries are of such vital importance, yet governments all over the world are failing to provide acces to books.’

In zijn bijdrage verwijst Krashen o.a. naar de onderzoeksresultaten van Sullivan en Brown (2013) die als -onderdeel van longitudinaal onderzoek onder 3424 kinderen in de UK- verschillende testen (o.a. leesvaardigheid) afnamen en de resultaten daarbij analyseerden op voorspellende factoren voor woordenschat, spelling en rekenen. De leesvaardigheid van 10 jarigen is een sterke voorspeller voor hun woordenschatniveau als ze 16 jaar zijn. Maar leesfrequentie is een nóg sterker voorspeller dan leesvaardigheid, zowel voor 10 jarigen als voor 16 jarigen. Dit ondersteunt de stelling dat geletterdheid, de literaire ontwikkeling van jongeren, op elke leeftijd effectief verbeterd kan worden, zeker als dat gebeurt op basis van ‘free voluntary reading’, vrij lezen dus.

Ter info: ik zou nog even terugkomen op de cijfers 0.353…
De twee sterkste voorspellers van het woordenschatniveau van 16 jarigen zijn: ‘leest boeken op 10-jarige leeftijd’ met een score van 0.313 en ‘leest tenminste een keer per week boeken’ met een score van 0.353. En deze scores liggen veel hoger dan factoren als voorlezen (0.115), frequent bibliotheekbezoek (0.009), opleidingsniveau (0.255) en/of inkomen (0.02) van de ouders. Lees meer op de blogspot van Stephen Krashen. (even doorscrollen naar 13 september!)

Geplaatst in Bibliotheek, Boekhandel, De Leesfabriek, Jongerenliteratuur, Voortgezet onderwijs | Getagged , , , , , , , , | Een reactie plaatsen

Blij met Bastiaan Bommeljé

Drie pagina’s ruimte voor ontlezing in Nederland, dat vond ik zaterdagavond op de tafel. Nadat ik de kop en de laatste alinea (NRC, 21 sept.) had gelezen dacht ik de inhoud verder wel te kunnen bedenken. Geweeklaag over het onderwijs en de teloorgang van onze intellectuele potentie, daar had ik even geen zin in op de zaterdagavond. Maar de schrijver van dit opiniestuk, Bastiaan Bommeljé, heeft me wakker gehouden en op zondagochtend heb ik het stuk toch maar helemaal gelezen. Ik bleek gelijk te hebben gehad… Het stuk signaleert veel misstanden, geeft een doemscenario voor het boekenvak, en ziet ons als nul-dimensionale lemmingen het ravijn in storten.

Afgezien van het feit dat er best het een en ander aan te merken valt op het lees- en schrijfonderwijs in Nederland en dat het boekenvak het erg moeilijk heeft schetst Bommeljé een wel heel zwart scenario. Hij onderbouwt zijn verhaal met feitenmateriaal en wetenschappelijk onderzoek… en dan? Dan niets! De uitgever / boekhandelaar / historicus / redacteur krijgt drie pagina’s de ruimte en draagt zelf niets concreets aan om de ontlezing te keren, geeft geen enkele voorzet, maakt ons eigenlijk alleen maar bang. Wat moeten we gaan doen, de boeken kopen van zijn uitgeverij, in zijn winkel? Aandringen dat de ruziënde politici het snel eens worden over onderwijs en cultuur? Dat heel Nederland zich plotseling, en masse bewust wordt dat we in een zeepbel leefden? Ik ziet het niet zo snel gebeuren… Was het opzet van Bommeljé? Geen perspectief te bieden en een discussie te forceren? Op zondag en maandag was er weinig van te merken in mijn tijdlijnen in de sociale media die meestal toch redelijk goed gevuld zijn met opinies van lezers en schrijvers, uitgevers en boekverkopers. Niets, behalve de link naar het NRC-artikel en de oproep dat we het vooral allemaal moesten lezen….

Wat gebeurt er dan wél op dit moment? Welke spelers zijn er, behalve de opleidingen die veelal naar binnen gekeerd zijn en voortdurend sleutelen aan hun curriculum waar buitenstaanders meestal weinig invloed op hebben?
De grote literaire fondsen en stichtingen zitten op hun handen. Ze beschermen hun eigen projecten en zijn vrijwel niet te bewegen over de heg te kijken. En als er eens iets opmerkelijks gebeurt dan is dat bijna altijd een project dat zich al heeft bewezen, meestal in Amsterdam. Het boekenvak dan? Uitgevers zijn zoekende en proberen de meest uiteenlopende dingen, soms ver buiten hun corebusiness, om maar contact te houden met hun publiek. Maar of die pogingen enig soelaas bieden is totaal onduidelijk. Er zijn fantastische boekverkopers die in hun eigen stad excelleren, maar teveel blijven er op hun eigen vierkante meter zitten en durven niet naar buiten te kijken. Jongeren worden niet aangesproken, behalve in het kader van enkele jaarlijks terugkerende activiteiten, activiteiten met een tijdelijk karakter, veelal met een te lage penetratie om daadwerkelijk betekenisvol te kunnen zijn.

Om werkelijk iets te kunnen betekenen moet er m.i. een beweging ontstaan van onderaf, een brede golfbeweging die hier en nu kan starten en echt iets tot stand kan brengen. Ik geloof namelijk helemaal niet dat kinderen en jongeren niet zouden willen lezen. Met passie en direct contact kun je ze actief krijgen, in hun eigen omgeving, in hun eigen tijd, in hun eigen belangstellingssfeer, dus ook met lezen. Natuurlijk moet je dan wel een paar dingen meebrengen: kennis en aandacht en wat extra tijd. Want alles wat aandacht krijgt groeit! Als het gaat om jongeren heb ik op mijn blog al eerder betoogd: “Passie voorkomt literaire armoede” en “Lezen is een sociale activiteit”. Het kader dat iedereen daarvoor kan gebruiken is ‘De Leesfabriek’, een concept waarin online én offline leesactiviteiten gecombineerd worden. De Leesfabriek faciliteert ontmoetingen rond een gedeelde passie voor lezen. Via de digitale snelweg én via het parallelle spoor van een actief lokaal netwerk. De Leesfabriek verbindt jongeren.

En als je dan niet De Leesfabriek wil gebruiken, laat dan alsjeblieft weten wat je wél gaat aanpakken om een substantiële bijdrage te leveren aan het stoppen van de ontlezing, niet over vier jaar, niet over één jaar, maar nu, vandaag. Ik ben benieuwd naar al jullie ideeën. Bedankt, Bastiaan Bommeljé, voor deze opening!
De foto rechts is overigens gemaakt in de stand van ‘Jonge Helden’ op de Antwerpse Boekenbeurs 2012. Mooi initiatief!!!

Geplaatst in Advies op maat, Bibliotheek, Boekhandel, De Leesfabriek, Jongerenliteratuur, Voortgezet onderwijs | Getagged , , , , , , | Een reactie plaatsen