Het meisje dat er niet mocht zijn – Wilma Geldof

Het meisje dat er niet mocht zijn – Wilma Geldof

24 december 2025

Na twee lekker dikke boeken voor wat jongere tieners presenteer ik jullie dit keer een echte Young Adult voor jongeren vanaf een jaar of vijftien. Wilma Geldof schreef al eerder twee lijvige YA’s voor die wat oudere tieners: ‘Elke dag een druppel gif’ (2014) over hoe het is om op te groeien in een NSB-gezin en ‘Het meisje met de vlechtjes’ (2018) over een gezin dat diep in het ondergrondse verzet zit. Het lijkt erop dat Geldof met haar nieuwe YA, ‘Het meisje dat er niet mocht zijn’ dit jaar een trilogie heeft voltooid. Dit nieuwste boek vertelt over een ‘verboden’ liefde tussen de zestienjarige Nora en een jonge Duitse soldaat, iets wat in WOII al snel als collaboratie werd gezien. Het is geen echte trilogie, geen doorlopend verhaal. Maar wel zijn het alle drie verhalen over jongeren in oorlogstijd, over naïviteit, frustratie en boosheid, maar ook over moed, vriendschap en liefde. Geldof was al succesvol met haar eerste twee YA-romans, zowel bij leerlingen als bij veel docenten. En dankzij haar meeslepende, maar ook genuanceerde manier van vertellen zal ook dit derde boek veel gelezen worden door jongeren vanaf 14/15 jaar.

Ditte en Rivka

Het boek opent met een korte proloog die speelt in 1949. Ditte is dan een kleuter die gestraft wordt voor het pestgedrag van een ander. Vanaf dat moment speelt ze vaak alleen en weet ze dat het soms beter is ‘om niet gezien te worden’. In 1961 is Ditte een wat bedeesd Mulo-meisje. Omdat haar klas een opdracht in duo’s moet maken gaat Ditte samenwerken met Rivka, het Joodse meisje dat net nieuw is op school. En hoewel ze ogenschijnlijk niet veel op elkaar lijken, zo bedeesd als Ditte is, zo extravert is Rivka, sluiten ze al snel vriendschap. De aanleiding voor de schoolopdracht is de arrestatie en het proces van de oorlogsmisdadiger Adolf Eichmann. De duo’s moeten mensen interviewen, bv. hun ouders, over welke herinneringen zij hebben aan de oorlog. Want zo zegt hun docent ‘de verhalen moeten blijven leven’. Deze opdracht klinkt alsof Geldof de opdracht aan de schoolklas én aan haar lezers geeft. Voor Rivka zal dat geen probleem zijn. Zij heeft een geweldig goede band met haar moeder en zij delen álles. Maar voor Ditte is dat niet zo eenvoudig. Er wordt bij haar thuis nooit over de oorlog gesproken, niet door haar moeder en ook niet door haar stiefvader. Ditte weet vrijwel niets over haar echte vader behalve dat hij de oorlog niet overleefd zou hebben. Maar na het moeizame interview met haar moeder groeit langzaam de overtuiging dat het echte verhaal over haar vader bewust verborgen is gehouden. 

Nora

In 1943 Nora is bijna zeventien. Haar oudere broer Abe zit in het verzet maar wordt in de gaten gehouden door de Duitsers. Daarom gaat niet híj, maar zíj als koerier valse distributiebonnen en illegale verzetskrantjes rondbrengen. Wanneer ze bijna klaar is wordt ze aangesproken door een jonge Duitse soldaat. Gelukkig lijkt hij geen enge nazi te zijn, maar zelfs sympathiek… voor een Duitser. Even later komt ze hem nog een paar keer tegen en groeit er een heel voorzichtige verliefdheid bij Nora. Wat volgt is nogal voorspelbaar voor een ervaren lezer en/of liefhebber van geschiedenisverhalen. Nora raakt zwanger van Dieter (what’s in a name?). Dieter verdwijnt en bijna tegelijkertijd bevalt Nora van haar dochter Ditte. En dan wordt de verzetsgroep van Abe opgerold waarbij hij om het leven komt. Het gezin wordt dubbel getroffen: niet alleen is er het verlies van Abe maar ook nog eens de schande van een dochter als ‘moffenmeid’. Heel indringend beschrijft Geldof wat er allemaal gebeurde met de meisjes en de jonge vrouwen die een relatie met iemand van de Duitse bezetter hadden. Schelden, spuwen, slaan en kaal scheren, dat was goed te begrijpen en waarschijnlijk het minst erge. De rauwe realiteit van de strafkampen daarentegen komt hard binnen. Maar de jarenlange sociale uitsluiting die daarop  volgde is misschien wel het ergste. Voor Nora, voor haar ouders en voor Ditte. Wie is er dan nog schuldig of juist onschuldig? Juist dát confronterende element beschrijft Geldof in detail en dát maakt haar zo’n goede en overtuigende verhalenverteller over WOII.

Research

In de loop van het boek graven Ditte en Rivka verder naar het ware verhaal van Dieter. De angst voor de waarheid verliest het uiteindelijk van de nieuwsgierigheid van de twee tieners. Natuurlijk vindt Ditte een paar oude brieven en ook een foto van Dieter diep weggestopt in een kastje.   Zowel de schaamte van de moeder van Ditte als de bemoedigende woorden van de moeder van Rivka geven diepte aan hetgeen de meiden boven water tillen. Het verhaal is historisch correct, gebaseerd op goede research, met een nawoord, verantwoording en een verklarende woordenlijst. Dit alles zet het verhaal in een stevig kader en geeft belangstellende leerlingen aanknopingspunten om zelf verder op zoek te gaan naar méér verhalen. Of juist die eerdere romans eens op te zoeken. Ik hoop dat de mediathecarissen ook díe boeken op de plank hebben staan, want in een goede bibliotheek hoort dit drieluik compleet te zijn!

Met dank aan Uitgeverij Luitingh-Sijthoff voor het leesexemplaar. 

‘Het meisje dat er niet mocht zijn’ snel bestellen? Dat kan via deze link bij Libris.nl